Alingsås, the Capital of FIKA [zdjęcia]

Alingsås to dwudziestotysięczne miasto w zachodniej Szwecji, około pięćdziesiąt kilometrów na północny wschód od Göteborga. Kiedy tam przyjechałam, miałam wrażenie, jakbym przeniosła się w czasie: drewniane budynki z witrynami i szyldami w starym stylu, brukowane ulice, ukwiecony rynek - to wszystko sprawiło, że spacer po Alingsås był bardzo przyjemny!

Miasto jest znane dzięki swojej drużynie piłki ręcznej, która dwukrotnie zdobyła tytuł mistrza Szwecji. Alingsås jest też często nazywane "miastem ziemniaka", bo stąd pochodził Jonas Alströmer, który przyczynił się do popularyzacji ziemniaków w Szwecji - bez ziemniaków trudno by dziś było sobie wyobrazić szwedzką kuchnię!

Od niedawna miasto wybrało nową strategię promocji, przyciągając także do zagranicznych turystów. Reklamuje się teraz jako miasto kawiarni, the Capital of Fika. I ma ku temu powody! W Alingsås znajduje się ponad 30 kawiarni, co czyni je miastem o największym zagęszczeniu kawiarni na jednego mieszkańca w Szwecji! Rzeczywiście, spacerując uliczkami, co chwilę napotkać można szyldy z napisami café, cafeteria, coffee house, bageri, konditori, glasscafé, kaffestuga, kaffebar... W związku z promocją miasta organizowane są wycieczki Fikavandring i Kaféstaden, kawowe wędrówki po mieście kawiarni z przewodnikiem. Kto jak kto, ale ja musiałam się na taką wędrówkę wybrać!

Pomysł okazał się strzałem w dziesiątkę. Bardzo przypadła mi do gustu idea połączenia spaceru po mieście i fiki. Energiczna przewodniczka opowiadała mnóstwo ciekawostek na temat samego miasta, budynków i ich dawnych mieszkańców. Opowiadała, skąd w Alingsås wzięło się tyle kawiarni i dlaczego większość z nich ma w nazwie kobiecie imiona. Lokalne historie przeplatała informacjami na temat historii kawy i herbaty w ogóle. 

Ale największą atrakcją było właśnie odwiedzanie kolejnych kawiarni. W każdej z nich spotykaliśmy się z właścicielami lub pracownikami, którzy opowiadali nam o danym lokalu i jego specyfice. W każdym czekał na nas poczęstunek oraz, obowiązkowo, kawa lub herbata. Wybór lokali sprawił, że można było odkryć różne oblicza fiki. A co najważniejsze, fika to nie tylko samo picie kawy czy jedzenie pieczywa, szybko więc odwiedzane przez nas kawiarnie wypełniały się gwarem rozmów i wybuchami śmiechu.

Wycieczkę zaczęliśmy nie od kawy, ale od lemoniady od lokalnego producenta, kiedyś podobno bardzo znanej i uznawanej za jedną z najsmaczniejszych w całej Szwecji.

Pierwszą odwiedzoną kawiarnią była kawiarnia Magasinet, mieszcząca się w najstarszym świeckim budynku miasta, w którym znajduje się też zresztą miejskie muzeum. Tam posmakowaliśmy fiki nowoczesnej. Właściciele, sympatyczne małżeństwo, stawiają na to, by fika była też czymś zdrowym. Można więc u nich spróbować słodyczy w wersji raw, bez pieczenia, bez cukru, bez glutenu. Takich jak wariacja na temat słynnych szwedzkich kokosbollar, która na cześć cotygodniowych wycieczek została nazwana fikavandringsboll.

Zobaczyliśmy też, gdzie mieści się najstarsza kawiarnia w mieście, Café Göta, a potem posmakowaliśmy fiki w wydaniu bardziej tradycyjnym. W ANy's Coffee House czekały na nas gorące i bardzo aromatyczne bułeczki kardamonowe, prosto z blachy. Te kardamonowe smakują mi chyba bardziej niż cynamonowe, mums!

Ciekawym przystankiem podczas spaceru była herbaciarnia Tant Augustas. Wnętrze wyglądało trochę jak ze świata Willy'ego Wonki - cukierkowe, słodkie, z mnóstwem smakołyków, nie tylko tych herbacianych. A jaki roztaczał się tam zapach!

Trafiliśmy też do najbardziej znanej Nygrens Café, uroczo skrytej w jednym z miejskich podwórzy. Nygrens swoją popularność zawdzięcza między innymi wyróżnieniu w White Guide, prestiżowym przewodniku po szwedzkich restauracjach i kawiarniach - ostatnio uzyskali tytuł najlepszego miejsca na fikę w całej Szwecji! U nich odkryliśmy dwa oblicza fiki - wytrawne, w postaci ich własnego chrupkiego pieczywa z lokalnymi serami i dżemem, oraz to słodkie, w postaci mocno czekoladowych pralin.

Później zajrzeliśmy do typowej szwedzkiej piekarni. Nieco inny wystrój, nieco inne aromaty. Tym razem zamiast bułeczek czy czekoladek tradycyjne ciasteczka, jak u cioci na imieninach. I niespodzianka - każdy z nas dostał paczkę ciasteczek jako pamiątkę z wycieczki. Oczywiście, siedem rodzajów, jak w tytule kultowej książki kucharskiej z przepisami na ciasta i ciastka, sju sorters kakor.

A na koniec, w jednej z najstarszych cukierni w mieście, Ljungblads konditori, zamiast wisienki na torcie - sam tort! I to nie byle jaki, klasyczny tort księżniczki, prinsesstårta, z zielonym marcepanem i kremową masą. Kawę dolewano nam z miedzianych czajników, na stołach leżały koronkowe obrusy, był klimacik! 

W tym momencie wycieczka formalnie dobiegła końca. Ale fika to przecież zjawisko nieformalne. Więc kawy dolewano, widelczyki dalej stukały o talerze, rozmowy trwały i trwały... Aż szkoda, że w końcu trzeba było wracać na pociąg!

Informacje praktyczne:

Wycieczki pod nazwą Fikavandring i Kaféstaden organizowane są w sezonie, od początku kwietnia do końca października, w soboty o godzinie 11.00. Bilety kosztują 330 koron, można je zarezerwować z wyprzedzeniem w internecie lub kupić na miejscu w punkcie informacji turystycznej. Oprowadzanie odbywa się domyślnie po szwedzku, ale informacja turystyczna zapewnia, że jeśli w grupie znajdzie się ktoś nieszwedzkojęzyczny, przewodnicy będą opowiadać także i po angielsku. Więcej informacji na temat wycieczek można znaleźć tutaj.

Ratunku, jak to się wymawia! Parę słów o Forvie

Ile razy złapaliście się na tym, że nie jesteście pewni, jak przeczytać nazwisko jakiegoś zagranicznego pisarza czy pseudonim artystyczny gwiazdy pop z innego kraju? Ile razy zdarzyło się Wam, że kiedy uczyliście się słówek w domu, ciężko Wam było przypomnieć sobie, jak się je wymawiało? W takich sytuacjach na ratunek przychodzi Forvo, narzędzie, bez którego ja teraz nie wyobrażam sobie uczenia i uczenia się języków.

Forvo jest największym audioprzewodnikiem po wymowie nagranej w ponad 200 językach świata. Co więcej, każdy może stać się częścią tego niezwykłego projektu i rozszerzać istniejącą bazę. Albo po prostu ją przeglądać.

Korzystanie z Forva jest bardzo proste, a interfejs przejrzysty. Na głównej stronie od razu przywita Was pasek wyszukiwania.

Na stronie poświęconej wyszukiwanemu przez Was wyrażeniu znajdziecie przede wszystkim istniejące nagrane wymowy, czasem jedną, czasem kilka. Dowiecie się też, który użytkownik jest autorem nagrania i jak tę wymowę ocenili inni użytkownicy (warto więc zacząć odsłuchiwanie od tej najbardziej pozytywnie ocenionej). Ważna jest też mapa, na której umieszczone są nagrane wymowy. Ma to szczególne znaczenie, jeśli sprawdzacie np. szwedzkie słówka, bo ich wymowa może różnić się od dialektu, którym posługuje się autor - sprawdźcie sobie na przykład, jak szwedzką nazwę regionu Skania wymawiają mieszkańcy Skanii i innych regionów. Dla niektórych słów znajdziecie od razu tłumaczenie czy informację, do jakich kategorii zostało przypisane.

Oczywiście może się zdarzyć, że słowo o danej pisowni występuje w różnych językach (jak np. dla szwedzkiego i polskiego karta, tur, mus czy imię Ola). Nie zapomnijcie wtedy w pasku nad słowami przełączyć się na odpowiedni język.

Bardzo podoba mi się to, że Forvo w swojej bazie ma nie tylko słowa, ale też dłuższe wyrażenia czy nawet całe zdania. To bardzo pomaga, bo możecie usłyszeć całą melodię zdania, akcentowane wyrazy czy występujące redukcje. Wystarczy wpisać fragment wyszukiwanego wyrażenia w pasek wyszukiwania.

Co do melodii zdania - świetnie widać to na przykładzie nagranych wymów do wykrzynienia/przekleństwa vad fan - są dość mocno nacechowane emocjonalnie :)

Forvo sprawdza się też świetnie, jeśli musicie się upewnić, jak wymawiać nazwy własne, na przykład nazwiska pisarzy czy nazwy miast. Polecam szczególnie przed prezentacjami w szkole, na uczelni albo jeśli w przy jakiejś okazji robicie za przewodnika dla Waszych znajomych. O używaniu tej części bazy Forva pisałam już rok temu, kiedy żaliłam się Wam, co mnie irytuje.

Jeśli chcecie z czystej ciekawości dalej przeglądać Forvo, zajrzyjcie sobie może do zakładki Kategorie. Znajdziecie tam ostatnio wymówione słowa z różnych kategorii na topie, takich jak nazwiska sportowców i aktorów czy pojęcia związane z Gwiezdnymi Wojnami czy Grą o Tron.

Wybierając zakładkę Języki dowiecie się więcej o samej bazie Forvo. Ta zakładka może być też fajnym źródłem do poznawania nowych, przypadkowych słówek z interesującego Was języka!

Pamiętajcie też, że Forvo dostępne jest też w wersji mobilnej na telefony komórkowe. Aplikacja bardzo się przydaje, jeśli chcecie szybko upewnić się co do wymowy na przykład przed wystąpieniem, albo jeśli dręczące Was słówko przypomni się Wam nagle w tramwaju i nie będzie chciało dać Wam spokoju całą drogę. 

Mam nadzieję, że tym wpisem ułatwiłam Wam mierzenie się z niektórymi problemami związanymi z nauką języków obcych - nie tylko szwedzkiego. Koniecznie dajcie znać, czy Forvo już się Wam do czegoś przydało.

Typowo letnie Strömstad [zdjęcia]

Strömstad w zasadzie miało być dla mnie tylko miejscem, w którym musiałam się przesiąść w trakcie jednej z wycieczek. Skończyło się tak, że autobus, do którego miałam wsiąść, odjechał, zanim dojechałam do miasteczka, więc zostałam na kilka godzin.

Strömstad to najbardziej wysunięte na zachód miasto Szwecji, położone zaledwie 20 kilometrów od granicy z Norwegią. Spacerując wzdłuż portu miałam wrażenie, że norweski słyszę tu dużo częściej niż szwedzki (doczytałam później, że w sezonie około 85 procent turystów to właśnie Norwegowie, którzy mogą tu dopłynąć nawet w 20 minut - przyjeżdżają tu nie tylko na wywczas, ale też na zakupy, bo taniej). Miasteczko liczy sobie tylko ponad 6 tysięcy mieszkańców, ale w sezonie letnim, tak jak teraz, naprawdę tętni życiem. Ze Strömstad można wybrać się na wyspy Kosteröarna albo ruszyć na krewetkowe, homarowe czy nawet focze "safari"!

Tego popołudnia było tam wszystko, co kojarzy mi się z takimi turystycznymi miejscowościami: ten gwar z przepełnionych restauracyjnych ogródków, rozmowy spacerowiczów, okrzyki dzieci, wrzaski mew, zapach wody, smażonych ryb wymieszany z zapachem olejków do opalania, a do tego jeszcze poczucie ciepło słońca na skórze. Strömstad pełne jest lodziarni, rozmaitych restauracji i sklepów z akcesoriami dla wędkarzy. Mam nadzieję, że jesteście w stanie sobie wyobrazić tę atmosferę!